Mwaka Mmoja Baada ya Kukamatwa: Mika Chavala Aeleza Siku 35 Gerezani, Maumivu ya Familia Yake na Nguvu ya Imani

Mika Lucas Chavala

Dodoma, Tanzania | 29 Oktoba 2026

Mwaka mmoja baada ya kukamatwa na kushtakiwa kwa kosa la uhaini wakati wa machafuko kufuatia uchaguzi mkuu nchini Tanzania; Mjasiriamali na mdau wa habari Mika Lucas Chavala anatafakari kipindi chake gerezani, mateso ya familia yake, mshikamano wa watu uliompa nguvu na wito wake unaoendelea wa kutetea haki kwa wale ambao bado wako kizuizini.

Tarehe 29 Oktoba 2025, maisha yangu yalibadilika kwa namna ambayo sikuwa nimewahi kuifikiria.

Nilikamatwa na kupelekwa kizuizini katika kipindi ambacho Tanzania ilikuwa ikipitia hali ya sintofahamu na machafuko ya kisiasa. Siku chache baadaye, nilifikishwa mahakamani na kushtakiwa kwa kosa la uhaini, mojawapo ya mashtaka mazito zaidi katika mfumo wa sheria nchini.

Kwa siku 35 nilikaa gerezani, nikiwa na maswali mengi kuhusu mustakabali wangu. Tarehe 3 Desemba 2025, upande wa mashtaka uliondoa kesi dhidi yangu, na hatimaye nikatoka mahakamani nikiwa huru.

Mwaka mmoja baadaye, bado niko hai na nina nafasi ya kusimulia yaliyotokea. Hata hivyo, hii si simulizi kuhusu kukamatwa na kuachiwa kwangu pekee. Ni simulizi kuhusu familia, imani, thamani ya uhuru, mshikamano wa watu na madhara ya kibinadamu yanayotokana na machafuko ya kisiasa.

Wakati Ambapo Kila Kitu Kilionekana Kuporomoka

Kabla ya kukamatwa kwangu, nilikuwa na ndoto, malengo, biashara za kujenga na mustakabali ambao nilikuwa naufanyia kazi. Kama vijana wengi wa Afrika, niliamini kuwa kupitia bidii, mawazo bunifu na dhamira thabiti, ningeweza kuchangia maendeleo ya nchi yangu na bara letu.

Lakini ghafla, kila kitu kilibadilika.

Taswira yangu mbele ya jamii ilianza kuathirika, mustakabali wangu ukawa hauna uhakika, na maisha niliyokuwa nimejitahidi kuyajenga yalionekana kuvunjika vipande vipande. Kulikuwa na nyakati nilijiuliza ni nini kingebaki kwangu baada ya kupitia kipindi hicho kigumu.

Gereza lilininyima uhuru wa kutembea, lakini hali ya kutokuwa na uhakika haikuishia ndani ya kuta za gereza. Familia yangu iliachwa kukabiliana na hofu, maswali yasiyo na majibu na maumivu ya kutokujua hatima yangu.

Sasa ninaelewa kuwa mtu mmoja anapowekwa kizuizini, mara nyingi familia nzima huathirika pamoja naye.

Maumivu Ambayo Wazazi Wangu Walipitia

Pengine sehemu iliyoniumiza zaidi katika kipindi hicho haikuwa yale niliyopitia mimi mwenyewe, bali yale ambayo wazazi wangu walilazimika kuyavumilia nilipokuwa mbali nao.

Hivi karibuni, nilielezwa kwa undani zaidi kuhusu ukubwa wa mateso yao. Wazazi wangu waliwasiliana na watu kadhaa ambao waliamini wangeweza kusaidia, wakitumaini kuwa kuna mtu angesimama pamoja na familia yetu katika kipindi chake kigumu zaidi. Baadhi ya watu walijiondoa kimya kimya. Wengine walijitenga na wazazi wangu kwa sababu ya yaliyokuwa yamenitokea.

Kwa familia iliyokuwa tayari inapambana na hofu na sintofahamu, kujikuta katika hali hiyo ya kutengwa kuliongeza maumivu zaidi.

Hata hivyo, kulikuwa na watu wachache waliosimama imara. Waliisaidia familia yangu, waliinua sauti zao na kututia moyo katika juhudi za kutafuta uhuru wangu. Ujasiri wao ulinikumbusha kuwa urafiki wa kweli hauonekani tu wakati maisha yanapokuwa mazuri, bali pia pale ambapo kusimama na mtu kunahitaji ujasiri na kujitoa.

Madhara kwa familia yangu hayakuishia nilipoachiwa huru.

Baada ya kurejea nyumbani, mama yangu aliugua sana, na tulihofia kumpoteza. Tulipompeleka kupata matibabu, tulielezwa kuwa hali yake ilihusishwa na maumivu na msongo mkubwa wa mawazo aliokuwa amepitia wakati nikitafutwa na familia yangu ikiwa haijui hatima yangu.

Uzoefu huo uliacha kovu moyoni mwangu ambalo ni vigumu kulieleza kwa maneno.

Nilikuwa nikihesabu siku za kurejea nyumbani, lakini sikuwa nimeelewa kikamilifu gharama ya kihisia ambayo wazazi wangu walikuwa wakiilipa wakati wakisubiri kurejea kwangu.

Kuachiwa kwangu kulileta faraja, lakini hakukuweza kufuta mara moja hofu, wasiwasi na mateso ambayo familia yangu ilikuwa imepitia.

Nyuma ya kila mtu aliye kizuizini kuna simulizi ya kibinadamu. Wakati mwingine, wanaoteseka zaidi ni wale wanaosubiri nje ya milango ya gereza.

Sauti Zilizokataa Kunyamaza

Katika majuma hayo magumu, Watanzania wengi waliinua sauti zao wakitaka niwe huru. Watu walizungumzia kesi yangu kupitia mitandao ya kijamii, walionyesha wasiwasi wao, waliniombea na kusimama pamoja na familia yangu. Ujumbe wa kunitia moyo pia ulitoka kwa marafiki na watu wenye nia njema kutoka nje ya mipaka ya Tanzania.

Huenda nisiweze kuwatambua au kuwashukuru binafsi watu wote walioshiriki kuonyesha mshikamano huo. Lakini nataka wajue kuwa matendo yao yalikuwa na maana kubwa kwangu.

Kwa wale waliozungumza wakati ambapo ingekuwa rahisi zaidi kunyamaza, walioomba wakati walipoona hakuna mengi wangeweza kufanya, na waliosimama pamoja na wazazi wangu walipojisikia kuachwa peke yao, ninabaki na shukrani za dhati.

Msaada wenu ulinikumbusha kuwa mtu anaweza kutengwa kimwili, lakini bado asiwe peke yake kabisa.

Uzoefu wangu pia umenithibitishia jambo muhimu: uhuru, haki na utu wa binadamu havipaswi kuwa mambo tunayoyajali pale tu yanapotuhusu binafsi. Ni misingi inayohitaji kulindwa na jamii nzima.

Kuwakumbuka Wale Ambao Hawakurejea Nyumbani

Ninapotafakari kumbukumbu hii ya mwaka mmoja, siwezi kuzungumzia kuendelea kwangu kuwa hai bila kuwakumbuka wale waliopoteza maisha yao wakati wa machafuko yaliyofuata uchaguzi mkuu.

Kipindi cha uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025 nchini Tanzania kilikumbwa na maandamano, mapambano yaliyosababisha vifo, kukamatwa kwa watu na maswali mazito kuhusu matumizi ya nguvu. Taarifa za kimataifa ziliripoti kuhusu machafuko hayo na wito wa kuchunguzwa kwa vifo vilivyoripotiwa pamoja na madai ya ukiukaji wa haki za binadamu.

Katika tathmini yake ya tarehe 28 Oktoba 2026, Human Rights Watch ilieleza kuwa familia za baadhi ya watu waliouawa au kutoweka bado zilikuwa zikisubiri majibu na uwajibikaji.

Nyuma ya kila kifo kuna mtu aliyekuwa na jina, familia, ndoto na watu waliompenda.

Kuna wazazi ambao bado wanasubiri majibu, watoto wanaokua bila mmoja wa wazazi wao, na familia zinazoendelea kubeba huzuni ambayo hakuna tamko la umma linaloweza kuiondoa.

Wakati mwingine ninajiuliza swali ambalo huenda nisipate jibu lake kamili: Mimi ni nani hata niendelee kuwa hai leo, wakati wengine wengi walipoteza maisha yao?

Siulizi swali hili kwa sababu ninaamini kuwa maisha yangu yana thamani kubwa kuliko ya wengine. Ninajiuliza kwa sababu kuendelea kuishi baada ya kipindi ambacho wengine waliteseka na kufariki kunanifanya nitambue kwa undani jinsi maisha ya binadamu yalivyo dhaifu na yenye thamani.

Kuendelea kwangu kuwa hai si sababu ya kuwasahau waliopoteza maisha yao. Badala yake, ni sababu ya kuwakumbuka, kuwaombea familia zao na kusisitiza kuwa maisha yao hayapaswi kusahaulika na kuchukuliwa kama takwimu tu.

Ninaamini familia zao zinastahili kupata majibu, uchunguzi wa kuaminika na haki.

Imani Katikati ya Dhoruba

Katika kipindi chote cha kufungwa kwangu na kutokuwa na uhakika kuhusu hatima yangu, imani yangu ya Kikristo iliendelea kuwa msingi muhimu wa namna nilivyokabiliana na hali hiyo.

Kulikuwa na maswali ambayo sikuweza kuyajibu, mazingira ambayo sikuweza kuyadhibiti na matokeo ambayo sikuweza kuyatabiri. Katika nyakati hizo, nilimgeukia Mungu.

Leo, ninapotazama nyuma, ninaona mkono wa Mungu katika kuendelea kwangu kuwa hai.

Kama si ulinzi wake, maombi ya waamini, mshikamano wa Watanzania wenzangu na msaada wa marafiki kutoka sehemu mbalimbali za dunia, mara nyingi ninajiuliza ningekuwa wapi leo.

Zaidi ya yote, siwezi kusimulia historia yangu bila kutambua rehema na neema za Bwana wangu na Mfalme wangu, Yesu Kristo.

Imani yangu haimaanishi kuwa nimesahau maumivu au kwamba nina majibu ya kila swali. Inamaanisha kuwa, hata katikati ya sintofahamu, nimepata sababu ya kuendelea kuwa na shukrani na matumaini.

Nimejifunza kuwa shukrani na huzuni vinaweza kuwepo pamoja. Ninaweza kumshukuru Mungu kwa kunilinda huku nikizihuzunikia familia zilizopoteza wapendwa wao. Ninaweza kusherehekea uhuru wangu huku nikiwakumbuka wale ambao bado wako kizuizini. Ninaweza kutambua wema wa waliosimama nami huku nikikubali maumivu yaliyosababishwa na wale walionigeuka.

Kwangu mimi, imani si kukana mateso. Ni kupata nguvu ya kuendelea kuishi, kupenda, kuomba na kuwa na matumaini licha ya yote niliyopitia.

Uhuru Unapaswa Kuwa Zaidi ya Kuachiwa kwa Mtu Mmoja

Ingawa ninashukuru kuwa huru, moyo wangu bado hauna amani kamili.

Kuna wengine ambao bado wako gerezani, na kuna familia ambazo bado zinasubiri majibu kuhusu wapendwa wao. Ninaendelea kusimama pamoja na wale wanaoamini kuwa wamewekwa kizuizini bila haki, pamoja na kila mtu anayetafuta kusikilizwa kwa haki, kufuata taratibu za sheria na kupata haki.

Sitaki uhuru wangu uwe mwisho wa mazungumzo haya.

Uzoefu wangu umenifanya nitambue zaidi umuhimu wa kulinda utu wa binadamu, kuhakikisha upatikanaji wa haki na kujenga mazingira ambayo watu wanaweza kueleza maoni yao kwa amani bila kuogopa kuadhibiwa kinyume cha sheria.

Kujitolea kwa jamii katika kulinda haki hakupaswi kupimwa tu kwa namna inavyowatendea wale ambao uhuru wao haujawahi kutishiwa, bali pia kwa namna inavyowatendea watu wanaotuhumiwa kwa makosa, wakiwemo wale ambao kesi zao bado hazijaamuliwa kwa haki.

Kila mtu anastahili kufuata utaratibu wa haki. Kila familia inastahili kutendewa kwa utu. Madai ya matendo yasiyo halali na ukiukaji wa haki za binadamu yanastahili kuchunguzwa kwa uaminifu, na yeyote atakayethibitika kufanya kosa anapaswa kuwajibishwa kwa mujibu wa taratibu za haki.

Misingi hii si mali ya chama chochote cha siasa, harakati yoyote au mtu binafsi. Ni misingi muhimu kwa ajili ya kulinda utu wa kila binadamu.

Matumaini yangu ni kwamba Tanzania itaendelea kujenga mustakabali ambao tofauti za maoni zinaweza kutatuliwa kwa amani, haki inapatikana kwa wote, na hakuna familia inayolazimika kupitia hali ya sintofahamu kama ile iliyotukumba.

Mwaka Mmoja Baadaye, Ninachagua Kushukuru

Mwaka mmoja uliopita, sikuweza kujua sura ya maisha yangu katika kipindi kilichofuata.

Leo, bado nipo hai. Ninaendelea kujijenga upya, kuendeleza kazi zangu na kusonga mbele nikiwa na ufahamu mkubwa zaidi wa thamani ya maisha na watu wanaoyafanya kuwa na maana.

Uzoefu wangu umenifundisha kuwa thamani ya mtu haiwezi kupimwa kwa kuangalia kipindi kigumu zaidi cha maisha yake. Umenifundisha kuwa taswira ya mtu inaweza kuathirika, mipango inaweza kuvurugika na mazingira yanaweza kubadilika kwa muda mfupi. Pia umenifundisha kuwa wema, ujasiri na imani vinaweza kumpa mtu nguvu ya kuvumilia changamoto kubwa.

Kwa kila aliyeniombea, aliyenitetea, aliyeisaidia familia yangu na aliyekataa kuruhusu simulizi yangu isahaulike, ninatoa shukrani zangu za dhati.

Kwa wazazi wangu, waliovumilia maumivu ambayo bado ninajifunza kuyaelewa kwa undani, nina deni la upendo ambalo maneno hayawezi kulipa kikamilifu.

Kwa familia zilizopoteza wapendwa wao, mioyo yetu iko pamoja nanyi.

Na kwa wale ambao bado wako gerezani pamoja na familia zinazongojea kurejea kwao, hamjasahaulika.

Siwezi kubadilisha yaliyotokea mwaka mmoja uliopita. Lakini ninaweza kuchagua nifanye nini na maisha niliyopewa.

Ninachagua shukrani. Ninachagua imani. Ninachagua kukumbuka. Na ninachagua kuendelea kuzungumza kuhusu uhuru, haki na utu wa kila binadamu.

SITASAHAU. SIWEZI KUSAHAU.

Wema umenitendea, umenipendelea.

Utukufu wote ni wa Mungu, sasa na milele.

Amina.